QƏBULA YAZIL

Botulotoksin


Botulotoksin – Clostridium Botulinum adlı bakterialar tərəfindən sintez olunan ekzotoksindir. Botulotoksin neyroparalitik təsir etməklə botulizm vəziyyətinə gətirib çıxarır. “botulinum” sözü latın sözü olan “botulus”-dan götürülmüşdür və kolbasa mənası verir.

Son vaxtlar yaşlanma əleyhinə, xüsusən də üzdəki qırışlarla mübarizədə, ən cox tətbiq olunan prosedur botulotoksin A tip-in inyeksiyalarıdır. Bu məqsədlə üzdəki əzələlərə yeridilən botulotoksin əzələlərin yığılması üçün vacib olan asetilxolinin sintezinə lazım olan bir necə zülalı parçalayır. Nəticədə 3-5 ay ərzində əzələlərin müvəqqəti iflici baş verir. 3-5 aydan sonra yeni sinapslar yaranır və əzələlərin işi bərpa olunur.

Botulotoksinin 7 serotipi (A,B,C1,D,E,F,G) var. Bunlardan ən güclüsü A serotipi-dir.

Botulotoksinin A ABŞ-da Botox (İrvin Pharmaceuticals), Böyük Britaniyada Disport (İpsen Products), Almaniyada Kseomin (Merz Pharmaceuticals), Yaponiyada Refinex (KC Pharmaceuticals), Çində Botulax və BTX, Cənubi Koreyada Neyronox (Medy-Tox İncorporated) və s. adları altında istehsal olunur.


Botulotoksın tibbdə 3 sahədə istifadə olunur:

  • Nevrologiyada
  • Oftalmologiyada
  • Kosmetologiyada

Kosmetologiyada botulotoksin aşağıdakı göstərişlərdə tətbiq olunur;


  • Alın qırışları;
  • Qaşarasındakı qırışlar;
  • Gözətrafı qırışlar (qazayağı qırışları);
  • Burun üstündəki qırışlar ;
  • Dodaqlardaki kisetşəkilli qırışlar;
  • Üz əzələlərindəki asimetriyanı müalicə etmək məqsədilə;
  • Boyun nahiyyəsindəki (platyzma) qırışlar;
  • Hiperhidrozun (çox tərləmə) müalicəsi;

Əks göstərişlər


Mütləq əks göstərışlər:

  • Hamiləlik və laktasiya dövrü;
  • Botulotoksinə qarşı yüksək həssaslıq;

Nisbi əks göstərişlər:


  • İnyeksiya nahiyəsində əzələ zəifliyi;
  • Xroniki xəstəliklərin olması;
  • İnyeksiya nöqtələrində infeksiyanın olması;
  • Kəskin və xroniki infeksiyalar;

Əlavə təsirlər


  • Qaşların ptozu (aşağı düşməsi);
  • Blefarospazm (göz qapaqlarının spazmı);
  • Dərialtı qansızma;
  • Başağrıları;
  • İnyeksiya yerində ödem və s.;

Bütün ağırlaşmalar hətta prosedur düzgün həyata keçirilən zaman başverə bilər, həkimin səhvi deyil və tam müalicə olunur


Prosedurun həyata keçirilməsi


  1. Əvvəl pasiyentə baxış keçirilir, prosedur olunacaq nahiyə müəyyən olunur;
  2. Sonra kontrol şəkillər cəkilir və pasiyent yazılı razılıq ərizəsini imzalayır;
  3. Prosedur nahiyəsi antiseptik məhlulla təmizlənir və markerlə nişanlanır;
  4. Preparatın dozası hesablanir və prosedur nahiyəsi buzla soyudulur(qansızmanın qarşısını almaq üçün);
  5. Botulotoksin müvafiq nahiyələrə yeridilir, buzla soyudulur və prosedur bitmiş hesab olunur;
  6. 2 həftədən sonra pasiyent təkrar həkimin qəbuluna gəlir, təkrar şəkillər çəkilir və ehtiyac olarsa korreksiya edilir.

Təkrar prosedur ancaq 5-6 aydan sonra həyata keçirilə bilər